کاخ ورسای

مجموعه کاخ ورسای
کشف استعدادهای هنر برای نمایش قدرت و عظمت به کلیسای رم منحصر نبود. پادشاهان و شهریاران قرن هفدهم اروپا نیز، نه کمتر از کلیسای رم، علاقه داشتند که قدرت خویش را به نمایش بگذارند و از آن طریق نفوذ بیشتری بر اذهان رعایای خود بدست آورند. آنها نیز میخواستند انسانهایی متفاوت و متمایز برشمرده شوند. کسانیکه به برکت حق الهی سلطنت، در ترازی مافوق آدمیان عادی قرار گرفتهاند. این موضوع بویژه در مورد قدرتمندترین حکمران نیمه دوم قرن هفدهم اروپا، یعنی لوئی چهاردهم، پادشاه فرانسه، مصداق داشت که نمایش شکوهمندی سلطنت، بخشی از برنامه سنجیده سیاسی او را تشکیل میداد.
اینکه لوئی چهاردهم، برنینی را برای همکاری در قصر خود به پاریس دعوت کرد، مطمئناً از باب تصادف نبود. البته این پروژه بلندپروازانه هرگز بمعنای واقعی صورت نیافت. ولی یکی دیگر از قصرهای لوئی چهاردهم، دقیقاً نقش نماد قدرت بیکران او را به خود گرفت. این قصر همان قصر معروف ورسای است که حدود سالهای 1660 تا 1680 ساخته شد. ورسای دارای چنان عظمتی است که هیچ عکسی نمیتواند تصوری از نمای ان را در ذهن بیننده ایجاد کند. بیش از 123 پنجره در هر اشکوب به پارک مجاور باز میشود. خود پارک با خیابانهایی از درختان آراسته، گلدانها و مجسمههای آن و تراسها و دریاچههای آن، کیلومترها در دل طبیعت ادامه مییابد!
ساختمان مجموعه لوور تازه آغاز شده بود که لوئی چهاردهم تصمیم گرفت در یکی از شکارگاههای سلطنتی به نام ورسای (که درواقع نام کاخ از روی نام محل برداشته شده و درواقع محل ورسای از گذشتههای دور وجود داشته است) که در چند کیلومتری پاریس قرار داشت، کاخی عظیم برپا دارد. سپاه بزرگی از معماران، تزئینکاران، پیکرتراشان، نقاشان و معماران فضای سبز به سرپرستی کِلی، یکی از شاگردان پیشین نیکولا پوسن بنام شارل لوبرن، مشاور هنری و رئیس آکادمی سلطنتی نقاشی و پیکرتراشی، دست بکار شدند. تبدیل شکارگاه سلطنتی به یک کاخ، در دست اینان به بزرگترین پروژه ساختمان آن عصر مبدل شد.
ورسای بیشتر به لحاظ عظمت و شکوه، یک بنای باروک محسوب میشود تا به لحاظ ریزهکاریهای آن. معماران این کاخ عظیم، آن را در قالب سه عمارت مستقل طراحی کردهاند که یک عمارت در وسط و دو عمارت در جناحین آن قرار گرفتهاند. و هر سه مظهر اشرافیت و عظمت هستند. در عمارت مرکزی (یا میانی)، با ردیفی از ستونهای آیونیایی و یک پیشانی برآمده بر روی آنها و ردیفی از تندیسها بر فراز پیشانی، میانه اشکوب همکف را مورد تأکید قرار دادهاند. و با فرمهای تزئینی مشابه، دو برآمدگی در طرفین برآمدگی میانی ایجاد کردهاند. بعید بود که معماران با تلفیق ساده عناصر خالص رنسانس بتوانند بر یکنواختی چنین بنای عظیمی فائق آیند. ولی آنها به کمک تندیسها، گلدانها و نقوش ویکتوریا توانستهاند بگونهای ایجاد تنوع نمایند. بنابراین در چنین نماهایی است که میتوان به بهترین نحو، نقش و هدف فرمهای باروک را باز شناخت. چنانچه طراحان ورسای اندکی بیشتر جرأت به خرج میدادند، و در قسمتبندی و جفتوجور کردن این بنای عظیم و گسترده از روشهای بدیع و غیرکلاسیک، بیشتر بهره میگرفتند، چهبسا حتی موفقیت بیشتری هم بدست میآوردند. از این درس، معماران نسل بعد تمام و کمال بهره گرفتند. کلیساهای رمی باروک و نیز قصرهای فرانسوی باروک به نحو بیسابقهای قوه تخیل زمانه را برانگیختند. هر امیر کوچکی در جنوب آلمان میخواست کاخ ورسای خود را داشته باشد.
حدود سالهای 1700 میلادی یکی از بزرگترین دورههای معماری بوده است که البته هنرهای دیگر هم از رونق آن بیبهره نبودهاند. ساخت قصرها و کلیساهای این دوره تنها موکول به هنر معماری نبود و همه هنرها باید برای آفرینش
,...